Regaip manası nedir ?

Gulus

New member
REGAİP NE DEMEKTİR? REGAİP KANDİLİ’NİN ANLAMI, ÖNEMİ VE TOPLUMSAL HAYATIMIZDAKİ YERİ

Regaip kelimesini özellikle üç aylar yaklaşırken, kandil mesajlarında, camilerde ve aile sohbetlerinde sıkça duyuyoruz. Peki, Regaip ne demektir? Neden bu geceye özel bir anlam yüklenir ve insanlara manevi açıdan ne kazandırabilir? Bence bu soruların cevabı yalnızca sözlük anlamında değil, günlük hayatımızda neye değer verdiğimizde ve birbirimize nasıl davrandığımızda da saklıdır.

Bir düşünelim: Günlük telaş içinde ailemize yeterince zaman ayıramadığımız, bir yakınımızı aramayı ertelediğimiz, yardıma ihtiyacı olan birini görüp de ilgilenemediğimiz zamanlar oluyor. Regaip Kandili gibi manevi açıdan anlam yüklenen geceler, bütün bunları yeniden düşünmek için bir fırsat olabilir. Elbette iyi olmak için belirli bir geceyi beklemek gerekmez. Ancak bazı özel zamanlar, insanın kendisine dönüp bakmasını ve yeni bir başlangıç yapmasını kolaylaştırabilir.

Gelin, Regaip kelimesinin gerçek anlamını, dinî kaynaklardaki yerini, tarihsel gelişimini ve günlük yaşamdaki karşılığını birlikte inceleyelim.

1. REGAİP KELİMESİNİN SÖZLÜK ANLAMI NEDİR?

Regaip kelimesi Arapça kökenlidir. Arapçada tekil biçimiyle kullanılan “rağîbe” kelimesi, kendisine rağbet edilen, arzulanan, değerli görülen şeyleri ve bol bağışı ifade eder. “Regaib” ise bu kelimenin çoğuludur. Dinî terminolojide bol sevap, mükâfat ve faziletli amellerle ilişkilendirilir.

Diyanet kaynaklarında da Regaip kelimesi “kendisine rağbet edilen şey, bol ve değerli bağış” anlamlarıyla açıklanmaktadır. Dolayısıyla kelimenin temelinde yalnızca bir geceyi kutlamak değil, insanın değer verdiği şeylere yönelmesi düşüncesi bulunur.

Burada önemli bir ayrıntı var: Bir şeye rağbet etmek, onu yalnızca istemek anlamına gelmez; ona zaman ayırmak, emek vermek ve hayatında ona yer açmak anlamına da gelir.

Örneğin ailesine daha fazla vakit ayırmak isteyen bir insanın, her akşam telefonuyla ilgilenmek yerine ailesiyle sohbet etmeye başlaması bu düşüncenin günlük hayattaki karşılığıdır. Aynı şekilde daha yardımsever olmak isteyen bir kişinin, ihtiyaç sahibi bir komşusuna düzenli olarak destek vermesi de niyetini davranışa dönüştürmesidir.

Bu açıdan bakıldığında Regaip kelimesi bize şu soruyu sordurabilir: Hayatımızda gerçekten değer verdiğimiz şeyler hangileri ve bu değerleri davranışlarımızla ne kadar gösterebiliyoruz?

2. REGAİP KANDİLİ NE ZAMAN KUTLANIR?

Regaip Kandili, hicrî takvime göre recep ayının ilk cuma gecesi olarak kabul edilir. Recep, İslam kültüründe üç aylar olarak bilinen recep, şaban ve ramazan döneminin ilk ayıdır.

Burada takvimle ilgili küçük ama önemli bir ayrıntı bulunuyor. İslam geleneğinde gün, güneşin batmasıyla başladığı için Regaip gecesi, perşembeyi cumaya bağlayan akşamdır. Bu nedenle halk arasında “perşembe gecesi Regaip Kandili” denildiğini duyabiliriz.

Hicrî takvim ayın hareketlerine dayandığından miladi takvimdeki tarih her yıl değişir. Ay yılı, güneş yılına göre yaklaşık 10-11 gün daha kısa olduğu için kandiller ve ramazan gibi dönemler miladi takvimde her yıl daha erken bir tarihe gelir.

Regaip Kandili’nin üç ayların başlangıcına yakın bir dönemde bulunması da ona ayrı bir kültürel anlam kazandırmıştır. İnsanlar bu dönemi ramazana hazırlık, ibadetlerini gözden geçirme ve manevi hayatlarına daha fazla zaman ayırma vesilesi olarak değerlendirebilir.

Bununla birlikte, Regaip Kandili’nin belirli bir miladi tarihe sabitlenemeyeceğini bilmek gerekir. Güncel tarih için Diyanet İşleri Başkanlığının yıllık dinî günler takvimine bakmak en güvenilir yöntemlerden biridir.

3. REGAİP KANDİLİ’NİN DİNÎ ÖNEMİ NEREDEN GELİR?

Regaip Kandili’nin anlamını değerlendirirken iki konuyu birbirinden ayırmak gerekir: Recep ayının dinî açıdan taşıdığı önem ve Regaip gecesine özgü olduğu ileri sürülen uygulamalar.

Kur’an-ı Kerim’in Tevbe suresinin 36. ayetinde yılın on iki aydan oluştuğu ve bunlardan dördünün haram aylar olduğu bildirilir. İslam geleneğinde bu dört aydan biri recep ayıdır. Bu durum, recebin genel dinî öneminin anlaşılması bakımından önemlidir.

Ancak recep ayının değerli kabul edilmesi, bu ayın ilk cuma gecesinde yapılacak her özel ibadetin dinen belirlenmiş olduğu anlamına gelmez. İşte burada güvenilir dinî kaynaklara başvurmak gerekir.

Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi’nin “Regaib Gecesi” maddesinde, Regaip gecesiyle ilişkilendirilen bazı rivayetlerin hadis âlimlerince asılsız veya uydurma kabul edildiği açıklanır. Özellikle bu geceye özgü olduğu söylenen belirli bir namazın faziletine ilişkin rivayetler konusunda ciddi hadis kaynakları ve tarihsel değerlendirmeler bulunmaktadır.

Bu ayrım önemlidir. Çünkü bir geleneğin toplumda yaygın olmasıyla onun doğrudan Hz. Muhammed tarafından uygulanmış veya tavsiye edilmiş olması aynı şey değildir.

Buna karşılık Kur’an okumak, dua etmek, tövbe etmek, ihtiyaç sahiplerine yardımda bulunmak ve insanlarla ilişkileri düzeltmek gibi genel olarak dinî açıdan değer verilen davranışlar için kandil gecelerini vesile kabul eden Müslümanlar da vardır.

Buradaki temel yaklaşım, dinî bilgiyi araştırırken hem inancı hem de kaynakların güvenilirliğini dikkate almaktır. Bir uygulamanın sevap getirdiğine ilişkin kesin bir iddia ortaya koymadan önce, o iddianın hangi kaynağa dayandığını sormak gerekir.

4. REGAİP KANDİLİ’NDE YAPILMASI GEREKEN ÖZEL BİR İBADET VAR MI?

Regaip Kandili denildiğinde akla genellikle namaz kılmak, Kur’an okumak, dua etmek ve tövbe etmek gelir. Ancak bu geceye özgü, belirli sayılarda rekât ve surelerle uygulanması dinen zorunlu veya kesin biçimde sünnet olarak belirlenmiş bir ibadet bulunduğunu söylemek doğru değildir.

TDV İslam Ansiklopedisi’nin “Regaib Gecesi” maddesi, Regaip namazıyla ilgili rivayetlerin hadis âlimlerince güvenilir bulunmadığını aktarır. Bu nedenle internette karşılaşılan “Şu kadar rekât namaz kılarsanız kesin olarak şu kadar sevap kazanırsınız” gibi ifadeleri ihtiyatla değerlendirmek gerekir.

Peki, bu gece nasıl değerlendirilebilir?

- Kur’an okumak: İnsan, anlamını bildiği ayetler üzerinde düşünerek inancını ve sorumluluklarını yeniden değerlendirebilir.

- Dua etmek: Kendi ihtiyaçlarını, ailesini, hastaları, zor durumda bulunan insanları ve bütün insanlığı dualarında anabilir.

- Tövbe ve öz değerlendirme: Geçmişte yapılan hataları fark etmek ve bunları tekrarlamamak için somut kararlar almak mümkündür.

- Sadaka vermek: Maddi imkânlar ölçüsünde ihtiyaç sahiplerine destek olunabilir.

- İnsanlarla barışmak: Kırgınlıkları gidermek, haksızlık yapılan birinden özür dilemek veya uzun süredir aranmayan bir yakını aramak anlamlı bir başlangıç olabilir.
 
Üst